Монгол, Вьетнам агаарын ачаа тээврийн эрх зүйн нөхцөлийг бүрдүүлэхээр ажиллана
Удирдагчид худалдаа, хөрөнгө оруулалтын хамтын ажиллагаатай уялдуулан тээвэр, логистикийг хэлэлцлээ.
Долоо хоногийн тойм
Монголын улс төр, эдийн засаг, гадаад харилцааны долоо хоногийн сонгомол мэдээ.
Удирдагчид худалдаа, хөрөнгө оруулалтын хамтын ажиллагаатай уялдуулан тээвэр, логистикийг хэлэлцлээ.
Хамтын ажиллагаанд сэргээгдэх эрчим хүч, ногоон устөрөгч, хуримтлуур, цахилгаан сүлжээ багтжээ.
Уур амьсгалын эрсдэл, хүнсний аюулгүй байдал, хүн, малын эрүүл мэндийн уялдааг хэлэлцлээ.
Парламентын уулзалтаар Хавдар судлалын үндэсний хоёрдугаар төв, эмнэлгийн технологийн хүртээмжийг ярилцлаа.
Форумын үеэр Монгол–ЕАЭЗХ-ны худалдааны түр хэлэлцээрийн хамтарсан хорооны анхны хурал боллоо.
Шадар сайд Н.Номтойбаяр наймдугаар сарын 31-нд Бишкек хотод болсон Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллагын дээд хэмжээний уулзалтын үеэр Киргизийн Сайд нарын танхимын орлогч дарга Улан Маматкановтой уулзлаа. Талууд худалдаа, тээвэр, логистик, Засгийн газар хоорондын комиссын ажлыг хэлэлцэв. Монголын тал хоёр улсын худалдааны эргэлт гурван жилийн хугацаанд 3.7 дахин өссөнийг мэдээлж, шинэ зах зээл нээх, экспортын бүтээгдэхүүнийг төрөлжүүлэх, дамжин өнгөрөх коридорын үр ашгийг нэмэхийг санал болгов. Гэхдээ худалдааны абсолют дүн, шинэ маршрут, нийлүүлэлтийн гэрээ зарлагдаагүй байна.
УИХ-ын дарга С.Бямбацогт Японы Гадаад хэргийн сайд Тошимицү Мотэгитэй уулзаж, парламент хоорондын солилцоог тогтмолжуулахыг дэмжлээ. Талууд “Чингис хаан” олон улсын нисэх буудлыг өргөтгөх Японы хөгжлийн албан ёсны тусламжийн хөнгөлөлттэй зээлийн саналыг хэлэлцсэн бөгөөд зарчмын тохиролцоонд хүрснийг УИХ-ын мэдээнд дурджээ. Монголын тал богино хугацааны зорчигчдыг визээс чөлөөлөх хүсэлт тавьж, Эдийн засгийн түншлэлийн хэлэлцээрийн экспортын боломж хангалтгүй ашиглагдаж байгааг хөндөв. Японд 21 мянга гаруй монгол иргэн сурч, ажиллаж, амьдардаг гэж мэдээлсэн байна.
Ерөнхий сайд Н.Учрал есдүгээр сарын 2-нд Владивосток хотод ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путинтэй уулзлаа. Талууд шатахуун, цахилгаан эрчим хүчний аюулгүй байдал, Монгол–Орос–Хятадын төмөр замын коридор, Евразийн эдийн засгийн холбоотой байгуулсан түр худалдааны хэлэлцээрийн хэрэгжилтийг хэлэлцэв. Монголын Засгийн газрын мэдээлснээр ДЦС-3-ын шинэчлэл, Асгатын ордын хамтарсан судалгаа, Монголоор дамжих Орос–Хятадын хийн хоолойн санал, шатахууны нийлүүлэлтийн ажлыг эрчимжүүлэхийг дэмжжээ. Төслүүд өөр өөр шатанд байгаа бөгөөд санхүүжилт, арилжааны нөхцөл, барилгын эцсийн хуваарь нийтлэгдээгүй байна.
Ерөнхий сайд Н.Учрал Владивосток хотод болсон Дорнын эдийн засгийн чуулганд Монгол Улс бүс нутгийн тээвэр, худалдаа, хөрөнгө оруулалтын холбоос болох байр сууриа бэхжүүлэх зорилготойг мэдэгдлээ. Тэрээр логистик, эрчим хүч, технологи, хүний хөгжлийг хамтын ажиллагааны гол чиглэл болгон онцолж, уг зорилтыг олон тулгуурт гадаад бодлоготой холбов. Хятад, Оросын дунд орших далайд гарцгүй Монголд коридор хөгжүүлэх нь саатлыг бууруулж, шинэ экспортыг дэмжих боломжтой. Гэхдээ бодит үр дүн нь боомт, төмөр зам, дамжин өнгөрөх дүрэм, санхүүжих чадвартай төслүүдийн уялдаанаас хамаарна.
Ерөнхий сайд Н.Учрал ОХУ-ын Засгийн газрын орлогч дарга Алексей Оверчуктай 2026 оны долдугаар сараас хүчин төгөлдөр болсон Монгол Улс, Евразийн эдийн засгийн холбооны түр худалдааны хэлэлцээрийн хэрэгжилтийг ярилцлаа. Тарифын давуу талыг бодит худалдаа болгох, аж ахуйн нэгжид тулгарч буй саадыг арилгах замын зураг шаардлагатай гэдэгт талууд санал нэгдэв. Мөн тээвэр, эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, шатахууны нийлүүлэлтийг хэлэлцжээ. Хэлэлцээр зах зээлд давуу нөхцөл бүрдүүлэх ч бодит ашиглалт нь гааль, стандарт, логистик, экспортлогчдын бэлэн байдал, ил тод хяналтаас хамаарна.
Ерөнхий сайд Н.Учрал Дорнын эдийн засгийн чуулганы үеэр Буриадын тэргүүн Алексей Цыденовтой уулзаж, хил орчмын худалдаа, тээвэр, бизнесийн хамтын ажиллагааг хэлэлцлээ. Монголын тал 367 төрлийн бараанд тарифын хөнгөлөлт, чөлөөлөлт олгох Евразийн эдийн засгийн холбоотой байгуулсан түр хэлэлцээр болон Сүхбаатар–Наушки, Алтанбулаг–Хиагт боомтын ач холбогдлыг онцлов. Мөн Багануур, Шарын голын нүүрсийг нийлүүлэх боломжийг хөндөв. Буриадын тал Монголоос мах, ноолуур импортлох, мэдээллийн технологийн “Сургууль 21” төсөлд хамтрах сонирхлоо илэрхийлжээ.
Хотын удирдлага, хөгжлийн түншүүд COP17-ын Хотын дарга нарын форумд оролцож, газрын доройтол, ган, усны хомсдол, уур амьсгалын эрсдэлийн хотын шийдлийг хэлэлцлээ. Улаанбаатарын Засаг дарга хотуудын нийтлэг зорилгыг илэрхийлэх “Улаанбаатарын тунхаг”, зорилгыг үйл ажиллагаа, хөрөнгө оруулалттай холбох санаачилга дэвшүүлэв. Форумд 33 улсын 24 хот, 51 олон улсын байгууллага, Монголын 23 байгууллагын төлөөлөл оролцжээ. Талууд байгальд суурилсан шийдэл, технологи, санхүүжилт, хот-хөдөөгийн уялдааг ярилцав. UNCCD-ийн удирдлага 2050 он гэхэд дэлхийн хүн амын талаас илүү нь хотод амьдрах тул газар, усны менежментийг нэгтгэх шаардлагатайг онцолжээ.
Монгол Улс, Даян дэлхийн ногоон хөгжлийн институт уур амьсгалын санхүүжилт, ногоон хөрөнгө оруулалт, техникийн туслалцааны хамтын ажиллагааны эрх зүй, институцийн суурийг бэхжүүлэх гэрээ байгууллаа. Байгаль орчны сайд С.Цэндаг-Очир олон улсын санхүүжилт татах, удирдах, уур амьсгалын хуулийг хэрэгжүүлэх үндэсний чадавхыг нэмэгдүүлэх шаардлагатайг хэлэв. GGGI одоогийн хөтөлбөрийг өргөжүүлж, хүртээмжтэй, уур амьсгалд тэсвэртэй эдийн засгийг дэмжинэ гэж мэдэгдлээ. Монгол Улс 2013 онд GGGI-д элсэж, тус байгууллага 2014 онд суурин төлөөлөгчийн газраа нээсэн. Хамтын ажиллагаа 375 сая ам.доллараас давсан буцалтгүй тусламж, хөрөнгө оруулалт татахад дэмжсэн гэж MONTSAME мэдээлэв.
UNCCD-ийн COP17-ын хүрээнд засгийн газрууд, иргэний нийгмийн анхны нээлттэй хэлэлцүүлгийг наймдугаар сарын 20-нд Улаанбаатарт зохион байгууллаа. COP17-ын дарга Б.Батцэцэг улс орон, олон улсын байгууллага, бизнес, эрдэм шинжилгээ, иргэний нийгэм, орон нутгийн болон уугуул иргэд, залуусын хамтын ажиллагааг уриалав. Хэлэлцүүлгээр орон нутгийн, уугуул мэдлэгийг шинжлэх ухаан, инновац, тогтвортой санхүүжилттэй хослуулан газрын нөхөн сэргээлтэд ашиглахыг ярилцжээ. 2026 оныг Бэлчээр, малчдын олон улсын жил болгосонтой холбоотойгоор тогтвортой хүнсний тогтолцоо, газрын доройтлыг бууруулах туршлага, санхүүжилтийг мөн хэлэлцэв.
Монголын болон олон улсын иргэний нийгэм, малчид, уугуул иргэд, төрийн төлөөлөл COP17-ын үеэр газар, уур амьсгалын амлалтыг уялдуулах талаар хэлэлцлээ. Байгаль орчны дэд сайд Б.Мөнхтамир “Талын үйл хэрэг”-ийг төрийн бодлогыг орон нутгийн мэдлэг, иргэний нийгмийн туршлагатай холбох платформ гэж тодорхойлов. Парисын хэлэлцээр, UNCCD, Биологийн олон янз байдлын конвенцын амлалт өөр үйл явц, үзүүлэлтээр хэрэгждэгийг тэрээр хүлээн зөвшөөрч, нэгдсэн хэрэгжилт, институц, эрх зүйн саадыг бууруулахыг зорьж буйг хэлэв. Итгэлцэл, үүргийн тодорхой байдал, COP17-оос хойших тасралтгүй хамтын ажиллагааг гол нөхцөл гэж нэрлэжээ.
Гадаад харилцааны сайд, COP17-ын дарга Б.Батцэцэг наймдугаар сарын 20-нд Өмнөд Африкийн Ой, загас агнуур, байгаль орчны дэд сайд Бернис Свартстай уулзлаа. Б.Батцэцэг Өмнөд Африкийн идэвхтэй оролцоонд талархаж, Монгол Улс хурлыг нээлттэй, ил тод, хүртээмжтэй, зөвшилцөлд суурилан зохион байгуулах зорилготойг хэлэв. Бернис Свартс газрын доройтол, цөлжилт, гангийн асуудалд олон улсын хамтын ажиллагаа чухлыг онцолжээ. COP17-ын даргалагч тал бүх улсын байр суурийг сонсож, харилцан ойлголцол бий болгон, үр дүнг зөвшилцлөөр ахиулах үүргээ илэрхийлэв. Шинэ хоёр талын гэрээ зарлаагүй.
БНСУ-ын Ерөнхийлөгч асан Мүн Жэ Ин Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн урилгаар UNCCD-ийн COP17-д оролцохоор Улаанбаатарт хүрэлцэн ирлээ. Түүнийг Ерөнхийлөгчийн гадаад бодлогын зөвлөх болон БНСУ-аас Монгол Улсад суугаа Элчин сайд Чингис хаан олон улсын нисэх буудалд угтав. У.Хүрэлсүх, Мүн Жэ Ин нар хурлын үеэр уулзахаар төлөвлөжээ. Тэд 2021 оны цахим дээд уулзалтаар Монгол, БНСУ-ын стратегийн түншлэлийг тогтоосон хамтарсан тунхаг гаргасан. БНСУ 2011 онд UNCCD-ийн COP10-ыг зохион байгуулж, цөлжилт, байгаль хамгааллын чиглэлээр Монголтой хамтарч ирсэн.
Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд С.Цэндаг-Очир Германы парламентын Төрийн нарийн бичгийн дарга Йоханн Заатхоффтой наймдугаар сарын 23-нд уулзаж, биологийн олон янз байдал, усны зохистой хэрэглээ, ойн тогтвортой менежмент, тусгай хамгаалалттай газрын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх талаар ярилцлаа. Талууд одоо болон цаашдын байгаль хамгааллын хөтөлбөрийг тодорхойлохдоо Монголын холбогдох яамд, Германы KfW хөгжлийн банкны уялдааг бэхжүүлэхийг онцлов. Тусгай хамгаалалттай газар, ойн эрх зүйн шинэчлэлд иргэний нийгэм, орон нутгийн оролцоог хангах болон ойн нөөцийн бүртгэл, тооллогыг сэргээх ажлыг мөн хэлэлцжээ.
UNCCD-ийн COP17-ын Товчоо наймдугаар сарын 18-нд анхны хурлаа хийж, хурлын зохион байгуулалт, зөвшилцөл бий болгох болон хэрэгжилтийн тэргүүлэх асуудлыг хэлэлцлээ. Дэд ерөнхийлөгчөөр Кот-д'Ивуар, Камерун, Күүкийн арлууд, Бразил, Сент-Винсент ба Гренадин, Франц, Швейцарын төлөөлөл ажиллаж байна. Оролцогчид Нэгдсэн хороо, Шинжлэх ухаан, технологийн хороо, Конвенцын хэрэгжилтийг хянан үзэх хорооны мэдээллийг сонсов. Газрын доройтол, ган, шинжлэх ухаан, техникийн асуудал, цаашдын хамтын ажиллагааг хэлэлцэж, даргалагч Монгол Улс тэгш оролцоо, нээлттэй зөвшилцөл, хэрэгжихүйц үр дүнг чухалчилжээ.
Монгол Улс Риогийн гурван конвенцын уялдааг сайжруулах COP17-ын арга хэмжээний үеэр 2026–2030 оны Биологийн олон янз байдлын үндэсний стратеги, үйл ажиллагааны төлөвлөгөөг танилцууллаа. Засгийн газар уг төлөвлөгөөг 2026 оны зургаадугаар сарын 10-ны тогтоолоор баталсан бөгөөд Куньмин–Монреалийн дэлхийн биологийн олон янз байдлын хүрээтэй нийцүүлжээ. Монгол Улс 1993 оноос Биологийн олон янз байдлын тухай конвенцын тал болсон. Үүрэг нь экосистем, зүйл хамгаалах, тогтвортой ашиглах, генетик нөөцийн үр шимийг шударга, тэгш хуваалцахыг хамарна. Бодит хэрэгжилт нь төсөв, хэмжүүр, салбар хоорондын уялдаанаас хамаарна.
Монгол Улс UNCCD-ийн COP17-ын хүрээнд болсон Тогтвортой санхүүжилтийн өндөр түвшний форумаар дамжуулан газрын нөхөн сэргээлтэд өмнө нь амласан санхүүжилтээ бодитоор олгохыг улс орон, түнш байгууллагуудад уриаллаа. Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга А.Үйлстөгөлдөр Монголын үүрэг амлалтыг дахин нотолж, олон улсын амлалтыг хэрэгжилт болгох шаардлагатайг онцолжээ. Тус форум төрийн болон хувийн санхүүжилтийг хурлын хэлэлцүүлэгтэй холбов. Монгол Улс 2022 оноос Ерөнхийлөгчийн ивээл дор тогтвортой санхүүжилтийн форум тогтмол зохион байгуулж ирсэн ч энэ удаагийн мэдээлэлд шинэ нийт дүн, олголтын хуваарь зарлаагүй байна.
Улаанбаатар хотноо наймдугаар сарын 17–28-нд болох НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын COP17-д ажиллах 600 сайн дурын ажилтан сургалтаа дуусгалаа. Сургалтыг НҮБ-ын Сайн дурынхан хөтөлбөр, Монголын Улаан загалмай нийгэмлэг, НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөр болон COP17-ын Үндэсний хорооны ажлын хэсэг хамтран зохион байгуулжээ. Оролцогчдод ажиллах байршил, үүрэг хариуцлага, хурлын логистикийн талаар мэдээлэл өгсөн байна. Тэд олон нийтэд нээлттэй Ногоон бүс, төлөөлөгчдийн Цэнхэр бүс, албан зочид буудал, тээврийн үйлчилгээ гэсэн дөрвөн үндсэн чиглэлд ажиллана.
Гадаад харилцааны дэд сайд Г.Амартүвшин Их Британи, Умард Ирландын Нэгдсэн Хаант Улсаас Монгол Улсад шинээр томилогдсон Элчин сайд Эдвин Самуэлийн Итгэмжлэх жуух бичгийн хуулбарыг наймдугаар сарын 10-нд хүлээн авав. Талууд сүүлийн жилүүдэд идэвхтэй өргөжсөн хоёр улсын харилцааг ахиулах баримт бичгүүдийн хэрэгжилт болон худалдаа, эдийн засаг, боловсролын салбарын бодит хамтын ажиллагааны талаар санал солилцжээ. Элчин сайд Монгол, Их Британийн харилцаа, хамтын ажиллагааг цаашид өргөжүүлэхийн төлөө идэвхтэй ажиллахаа илэрхийлсэн байна.
Гадаад харилцааны сайд, UNCCD-ийн COP17-ын Ерөнхийлөгчөөр томилогдох Б.Батцэцэг наймдугаар сарын 12-нд Египетийн Усны нөөц, усалгааны сайд Хани Севиламтай утсаар ярив. Талууд Улаанбаатарын бага хурлын хэлэлцээ, бодит үр дүнг дэмжих, ялангуяа ус, ган, газрын доройтлын харилцан холбоотой асуудлаар хамтран ажиллахаар тохиролцжээ. Б.Батцэцэг Египет улс COP18-ыг зохион байгуулах болсонд баяр хүргэв. Хоёр тал цөлжилттэй тэмцэх конвенцын хэрэгжилтийг урагшлуулахын тулд COP17 болон COP18-ын бодлого, санаачилгын залгамж холбоог хадгалах нь чухал гэдгийг онцоллоо.
НҮБ-ын Энхийг сахиулах ажиллагааны Монгол Улсын танилцуулгад дөрөвдүгээр сарын 4-ний байдлаар тус улс НҮБ-ын таван ажиллагаанд цэрэг, цагдаагийн нийт 900 алба хаагч оролцуулж байгааг мэдээлжээ. Монгол Улс 2002 онд зэвсэггүй хоёр цэргийн ажиглагч илгээснээр НҮБ-ын энхийг дэмжих ажиллагаанд оролцож эхэлсэн бөгөөд дараа нь оролцоогоо өргөжүүлсэн байна. Алба хаагчдын тоо ээлж солигдох, ажиллагааны орон тоо өөрчлөгдөхөд шинэчлэгддэг тул 900 гэдэг нь тухайн өдрийн НҮБ-ын мэдээллийн агшин юм.
БНХАУ-ын Гадаад хэргийн сайд Ван И, Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайд Батмөнхийн Батцэцэг нар зургаадугаар сарын 13-нд Улаанбаатар хотноо хэлэлцээ хийв. БНХАУ-ын Гадаад хэргийн яамны мэдээлснээр талууд иж бүрэн стратегийн түншлэлийн явцыг дүгнэж, хөгжлийн бодлогын уялдааг нэмэгдүүлэх талаар ярилцжээ. Монголын тал худалдаа, хөрөнгө оруулалтыг өргөжүүлэх, дэд бүтцийн холболтыг сайжруулах, чухал ашигт малтмал болон экологийн засаглалын хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэх сонирхлоо илэрхийлсэн байна. Уулзалтын дараа хоёр яамны хамтын ажиллагааны баримт бичигт гарын үсэг зурав.
Монгол Улсын Гадаад харилцааны яам, Стратеги судалгааны хүрээлэн зургаадугаар сарын 4–5-нд Зүүн хойд Азийн аюулгүй байдлын асуудлаарх “Улаанбаатарын яриа хэлэлцээ” олон улсын 11 дүгээр бага хурлыг зохион байгуулав. Хүрээлэнгийн мэдээлснээр 40 орчим улс, 10 гаруй олон улсын байгууллагын 300 гаруй төлөөлөгч оролцжээ. Хуралдаанаар бүс нутгийн аюулгүй байдал, урьдчилан сэргийлэх дипломат ажиллагаа, зуучлал, хиймэл оюуны эрсдэл, Төв ба Зүүн хойд Азийн холболт, ногоон эрчим хүчний коридорын талаар хэлэлцсэн байна.
Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх, Эмомали Рахмон нар Улаанбаатар хотноо албан ёсны хэлэлцээ хийж, хамтын ажиллагааны 11 шинэ баримт бичгийг сайшаасан талаар Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газар мэдээлэв. Удирдагчид худалдаа, хөдөө аж ахуй, сэргээгдэх эрчим хүч, тээвэр, логистик, байгаль орчин, боловсрол, аялал жуулчлалын талаар хэлэлцжээ. Далайд гарцгүй хоёр улс илүү үр ашигтай тээврийн чиглэл судалж, бодлогоо Төв Азийн бүс нутгийн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны хөтөлбөртэй уялдуулахаар тохирсон байна.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүхийн Казахстанд хийсэн төрийн айлчлалын үеэр Засгийн газар болон байгууллага хоорондын хамтын ажиллагааны 18 баримт бичиг байгуулсан талаар Ерөнхийлөгчийн Тамгын газар мэдээлэв. Эдгээр нь худалдааг хөнгөвчлөх, санхүү, газрын тосны нийлүүлэлт, уул уурхай, чухал ашигт малтмал, цөмийн энергийг энхийн зорилгоор ашиглах, хот байгуулалт, шинжлэх ухаан, соёл, аялал жуулчлалыг хамарчээ. Нэг санамж бичигт түүхий нефть, шатахууны урт хугацааны тогтвортой нийлүүлэлтийг, нөгөөд нь уул уурхай, боловсруулах салбарын хамтын ажиллагааг тусгасан байна.
Монгол–Оросын Худалдаа, эдийн засаг, шинжлэх ухаан, техникийн хамтын ажиллагааны Засгийн газар хоорондын комиссын 27 дугаар хуралдаан Улаанбаатар хотноо болж, протоколд гарын үсэг зурсан талаар МОНЦАМЭ мэдээлэв. Талууд өмнөх шийдвэрийн хэрэгжилт, худалдаа, хөрөнгө оруулалт, Монгол–Евразийн эдийн засгийн холбооны түр худалдааны хэлэлцээр, Монгол–Орос–Хятадын эдийн засгийн коридорын хөтөлбөрийг шинэчлэх асуудлыг хэлэлцжээ. Мөн үйлдвэр, хөдөө аж ахуй, эрүүл мэнд, аялал жуулчлал, шинжлэх ухаан, бүс нутгийн хамтын ажиллагааны төслүүдийг авч үзсэн байна.
Монгол, Оросын бүс нутгийн анхдугаар чуулга уулзалтын үеэр 2026–2030 онд хэрэгжүүлэх дунд хугацааны хөтөлбөрийг баталсан талаар МОНЦАМЭ мэдээлэв. Хөтөлбөрт 11 салбар, чиглэлийн 72 төсөл, арга хэмжээ багтжээ. Албаныхан хоёр талын худалдааны тэнцвэргүй байдлыг бууруулах, хил, гаалийн саадыг багасгах, хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх, дэд бүтэц, тээвэр, логистикийн уялдааг бэхжүүлэхийг онцолсон байна. Бизнес уулзалтад төр, хувийн хэвшлийн 250 гаруй төлөөлөгч оролцжээ. Төсөл бүрийн хэрэгжилт, санхүүжилт дараагийн шийдвэрүүдээс хамаарна.
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх “Дэлхийн адууны өдөр”-ийг тохиолдуулан зохион байгуулсан Ерөнхийлөгчийн нэрэмжит цомын төлөөх олон улсын хурдан морины уралдаанд амжилт гаргасан уяачдад цом, гэрэгэ гардууллаа. Түрүүлсэн хүлгийг уясан Төв аймгийн Алтанбулаг сумын уяач Гансүхийн Хадбаатар “Нарны хүлэг” цом, Алтан гэрэгэ хүртэв. Айрагдсан хүлгүүдийн дөрвөн уяачид Мөнгөн гэрэгэ гардуулсан байна. Ерөнхийлөгч уяачид, тэдний гэр бүл, хамт олон болон уралдаанч хүүхдүүдэд талархал илэрхийлжээ.
“Монгол судлал: Уламжлал ба орчин үе” сэдэвт Монголч эрдэмтний XIII Их хурал Төрийн ордонд болж, 30 орны 570 гаруй эрдэмтэн, судлаач оролцов. Хэл, археологи, соёл, утга зохиол, угсаатны зүй, уламжлалт мэдлэг, орчин үеийн нийгэм, гадаад харилцааны чиглэлээр 530 гаруй илтгэл хэлэлцэхээр төлөвлөжээ. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх монгол судлаачдыг Монголыг гадаад ертөнцтэй холбох эрдмийн элч хэмээн үнэлж, үе хоорондын залгамж холбоог бэхжүүлэхэд онцгой анхаарахыг уриалав.
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх зарлиг гарган, монгол судлалыг олон улсад хөгжүүлэх, Монголын түүх, хэл, соёл, өв уламжлалыг дэлхий нийтэд сурталчлан таниулахад хувь нэмэр оруулсан эрдэмтэн, судлаачдыг төрийн дээд цол, одон, медалиар шагнав. Шагнагдсан хүмүүсийн дунд АНУ, БНХАУ, БНСУ, ОХУ-ын их сургууль, судалгааны байгууллагад ажилладаг эрдэмтэд болон гадаадад ажиллаж буй монгол судлаачид багтжээ. Энэхүү арга хэмжээ академик хамтын ажиллагааг Монголын олон улсын харилцааны нэг суваг болгон онцлов.